पुणे/सासवड : लोकशाहीच्या पवित्र उत्सवात लोकप्रतिनिधींनी पारदर्शकता बाळगणे अपेक्षित असताना, खुद्द विद्यमान आमदाराच्या कन्येनेच निवडणूक आयोगाची दिशाभूल केल्याचा गंभीर प्रकार समोर आला आहे. पुणे महानगरपालिका आणि आता पुणे जिल्हा परिषद निवडणुकीत एकाच व्यक्तीने दोन वेगवेगळ्या नावांनी आणि कागदपत्रांच्या आधारे उमेदवारी अर्ज दाखल केल्याची खळबळजनक तक्रार सामाजिक कार्यकर्ते पोपट विठोबा धवडे यांनी निवडणूक आयोग आणि पोलीस प्रशासनाकडे केली आहे. रुपाली बापूसाहेब पठारे आणि रुपाली अमोल झेंडे या एकच व्यक्ती असून, त्यांनी सोयीनुसार कागदपत्रांचा वापर करून प्रशासनाची फसवणूक केल्याचा आरोप या तक्रारीत करण्यात आला आहे.
नेमके प्रकरण काय आहे ते पहा ?
तक्रारदार पोपट धवडे यांनी दिलेल्या पुराव्यांनुसार, रुपाली बापूसाहेब पठारे (माहेरचे नाव) या विद्यमान आमदार बापूसाहेब पठारे यांच्या कन्या आहेत.
१. पुणे महानगरपालिका निवडणूक: रुपाली बापूसाहेब पठारे या नावाने त्यांनी पुणे मनपा प्रभाग क्र. ३ (विमाननगर-लोहगाव) येथून वडिलांच्या कडील कागदपत्रांचा वापर करून उमेदवारी अर्ज दाखल केला होता.
२. पुणे जिल्हा परिषद निवडणूक (सद्यस्थिती): आता त्याच व्यक्तीने सासवड (ता. पुरंदर) येथील पंचायत समितीच्या कार्यक्षेत्रातील प्रभाग क्र. ५० (दिवे) मधून ‘रुपाली अमोल झेंडे’ (सासरचे नाव) या नावाने जिल्हा परिषदेसाठी उमेदवारी अर्ज दाखल केला आहे.
संविधानिक आणि कायदेशीर उल्लंघन
भारतीय राज्यघटनेने प्रत्येक नागरिकाला समान हक्क दिले असले तरी, लोकप्रतिनिधी कायद्यानुसार एकाच व्यक्तीला दोन वेगवेगळ्या ठिकाणी मतदार म्हणून नोंदणी करणे किंवा दोन वेगवेगळ्या ओळखीने (Identity) एकाच वेळी निवडणूक लढवणे हा गंभीर गुन्हा आहे.
या प्रकरणात खालील बाबी कायदेशीर आणि नैतिकदृष्ट्या चुकीच्या ठरतात:
* दुहेरी मतदार नोंदणी: एकाच व्यक्तीचे नाव दोन वेगवेगळ्या मतदारसंघांत (पुणे शहर आणि पुरंदर तालुका) असणे, हे ‘लोकप्रतिनिधीत्व कायदा १९५०’ (RP Act) चे स्पष्ट उल्लंघन आहे.
* फसवणूक (IPC 420): निवडणूक आयोगासमोर प्रतिज्ञापत्र सादर करताना सत्य माहिती लपवणे किंवा दिशाभूल करणे, तसेच दोन नावांचा सोयीनुसार वापर करणे हे भारतीय दंड संहिता (IPC) कलम ४२०, ४१७ (फसवणूक), १९१ (खोटा पुरावा देणे) आणि १९९ (कायदेशीर प्रक्रियेत खोटी माहिती देणे) अन्वये गुन्हा ठरू शकतो.
* महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समिती कायदा १९६१: या कायद्याच्या कलम २७ (६) नुसार, उमेदवाराने दिलेली माहिती असत्य आढळल्यास त्याचे सदस्यत्व रद्द होऊ शकते आणि त्यांच्यावर कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.
नैतिकतेचा प्रश्न
सर्वसामान्य नागरिकांकडून नियमांच्या काटेकोर पालनाची अपेक्षा करणाऱ्या प्रशासनासमोर, एका जबाबदार लोकप्रतिनिधीच्या (आमदार) कुटुंबातील सदस्यानेच अशा प्रकारे सत्तेचा आणि कागदपत्रांचा गैरवापर करणे कितपत योग्य आहे? एकाच वेळी माहेर आणि सासर अशा दोन्हीकडच्या राजकीय फायद्यासाठी दोन ओळखी वापरणे हे संविधानाच्या आत्म्याला मारक आहे.
तक्रारदाराची मागणी
या प्रकरणी सामाजिक कार्यकर्ते पोपट धवडे यांनी संबंधित निवडणूक निर्णय अधिकारी, जिल्हाधिकारी आणि पोलीस अधीक्षक (पुणे ग्रामीण) यांच्याकडे लेखी तक्रार केली आहे. संबंधित उमेदवार रुपाली अमोल झेंडे (रुपाली बापूसाहेब पठारे) यांचा उमेदवारी अर्ज तातडीने रद्द करावा आणि निवडणूक आयोगाची व शासनाची फसवणूक केल्याप्रकरणी त्यांच्यावर फौजदारी गुन्हा दाखल करावा, अशी मागणी करण्यात आली आहे.
या गंभीर प्रकाराबाबत सामाजिक कार्यकर्ते श्री.पोपट धवडे यांची प्रतिक्रिया
प्रशासकीय अधिकारी यावर काय भूमिका घेतात आणि बड्या राजकीय घराण्याशी संबंधित या प्रकरणाची निष्पक्ष चौकशी होते का, याकडे आता संपूर्ण पुणे जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे.
एकूणच हा प्रकार अत्यंत गंभीर असून निवडणूक प्रक्रियेतील पारदर्शकता आणि संविधानिक मूल्यांना बाधा आणणारा आहे. ‘एक व्यक्ती, एक मत आणि एक ओळख’ या लोकशाहीच्या पायाभूत तत्त्वालाच यामुळे तडा जात असल्याचे दिसत आहे.
बातमी बद्दल आपला अभिप्राय नोंदवा
बातमी शेअर करण्यासाठी येथे क्लिक करा
